Lezing 24 04 09 Limitarisme
9 april 2024

prof. dr. Ingrid Robeyns

LET OP: het Science Café is deze keer op een dinsdag!

Grens aan de rijkdom

Limitarisme, pleidooi tegen buitensporige welvaart van de allerrijksten

Volgens het zakenblad Quote waren er eind oktober vorig jaar 51 miljardairs in Nederland. Uitgegevens van het CBS bleek een maand eerder dat er 9300 huishoudens in Nederland zijn met een vermogen van tenminste 10 miljoen euro. Op wereldschaal bezitten de 85 rijkste mensen samen evenveel vermogen als de 3,5 miljard armste mensen op aarde. De vijf rijksten onder hen zijn sinds 2020 dubbel zo rijk geworden, terwijl 5 miljard mensen in die jaren armer werden. Sommigen van die multimiljardairs gaan er prat op dat ze een groot deel van hun vermogen uiteindelijk weggeven, soms aan goede doelen of wetenschappelijk onderzoek ten behoeve van de mensheid. Anderen steken hun vermogen in enorme technologische projecten waarmee ze veel mensen werk bieden (of die goed betaald worden is een tweede). Laat ze gewoon (meer) belasting betalen, stellen sommigen.

Zou dat helpen om de inkomensongelijkheden in de wereld te verkleinen? Is de houding van “we doen niets wat verboden is” verwerpelijk of niet? Het zijn vragen met een economische kant maar ook een morele. Dieper ligt de vraag welk soort samenleving we willen hebben. Een waarin het recht van de sterkste en de slimste geldt, een waarin we de uiterste vrijheid van het individu altijd respecteren, of een waarin iedereen een menswaardig bestaan kan hebben, zonder armoede en uitbuiting?

Het zijn het soort vragen waar prof.dr. Ingrid Robeyns, hoogleraar ethiek van instituties aan de Universiteit Utrecht, zich mee bezig houdt. Ze studeerde economie, maar merkte al snel dat economen nauwelijks oog hebben voor de morele kant van hun vakgebied: hun rekensommen hebben grote invloed op de levens van mensen. Ze ging na haar studie economie daarom nog filosofie studeren, om zich met de ethische kanten van de economie bezig te houden. Cruciaal daarin is de vraag of grote rijkdom een recht van het individu is of uiteindelijk schadelijk voor samenleving en planeet. Die schade kan bestaan uit enorme verkwisting, een gebrek aan geld om te investeren in maatschappelijke noden, maar ook uit grote oncontroleerbare politieke invloed. Robeyns zal betogen dat extreme vermogensconcentratie schadelijk is. Ze pleit dan ook voor een grens aan rijkdom. Dat concept noemt ze limitarisme.

Dubio zal de livemuziek verzorgen, Almar Otten leidt na de pauze de discussie met de zaal.

Tekst Huub Eggen.