dr. ir.  Petra Verhoef   

Petra Verhoef studeerde voedingswetenschap aan de universiteit in Wageningen. Na haar promotie en een periode als onderzoeker in Wageningen werkte ze bij Unilever en stapte daarna over naar het Rathenau instituut waar ze werkte aan gezondheidszorg en politiek. Al die ervaringen combineert ze nu als directeur van het Voedingscentrum, een door de overheid gefinancierde stichting die onafhankelijk opereert.

De missie van het Voedingscentrum is bevorderen van eetpatronen die leiden tot een gezondere bevolking en beter passen bij de draagkracht van de aarde. Dat doet de organisatie door wetenschappelijke kennis te ontsluiten en te vertalen in bruikbare informatie en handvatten voor consumenten. Een van de meeste bekende uitingsvormen van het Voedingscentrum is de Schijf van Vijf. Die bevat de vijf cruciale onderdelen van een gezond eetpatroon: drinken (bij voorkeur water), groente en fruit, eiwitten (vooral gevarieerd zoals noten en eiwit uit planten, vlees, vis en zuivel), vetten (zoals olijfolie en andere plantaardige of dierlijke vetten), en koolhydraten (bij voorkeur volkorenproducten). De Gezondheidsraad stelt de adviezen ten aanzien van onze voedingsbehoefte op. De Schijf van Vijf wordt daarom ook elke vijf tot tien jaar herzien. Eind 2025 komt er weer een nieuwe versie, met daarin ook meer aandacht voor de milieuaspecten van voedsel.

De Schijf van Vijf is het ideaal, de praktijk is vaak heel anders. Er zijn drie factoren, zo stelde Verhoef, die onze eetpatronen bepalen: voedselvaardigheid, voedselomgeving en het voedselgesprek. Onder voedselvaardigheid verstaat Verhoef onze kennis over voedsel en hoe we maaltijden bereiden. De voedselomgeving is wat we zien en horen op straat, in de kantine, in de winkels, en via de oude en nieuwe media. Het voedselgesprek is de communicatie die we met elkaar hebben over eten. In onze voedselomgeving is heel veel veranderd. In de jaren 60 van de vorige eeuw hadden we in Nederland 50 supermarkten, nu zijn dat er 7000. Het aanbod van eten is overvloedig en goedkoop, met steeds meer productie gericht op gemak (denk aan fast food), en er is veel reclame voor voedsel van buiten de Schijf van Vijf. Dit leidt tot de consument-burgerparadox: als burgers willen de meeste mensen graag bewust leven, maar als consument willen ze goedkoop, lekker en snel te bereiden voedsel. Meestal wint hier de consument.

Om het voedselgesprek te sturen startte het Voedingscentrum toevallig in de week dat het Science Café plaats vond de campagne ‘Stop eetdrammen’. Het opdringerig aanzetten tot het eten van ongezond voedsel staat een gezonde samenleving in de weg. Praten over eten is rijk en verbindt, maar het kan ons ook uit elkaar drijven: eetdrammen is daar een onderdeel van. De campagne is ook bedoeld om op digitale media desinformatie en polarisatie aan te pakken. Er is heel veel desinformatie op het gebied van voeding, stelde Verhoef. Er is veel onware, onzorgvuldige of misleidende informatie in de vorm van hypes en trends, influencers en onzinfluencers. Er gaan veel grappige maar onzinnige video’s rond, waarbij veel gekkigheden serieus genomen worden. Er is veel polarisatie over voedingsadviezen. Het Voedingscentrum probeert deze polarisatie tegen gaan door een genuanceerde boodschap te brengen met humor en een voorzichtige woordkeuze met vooral als boodschap dat samen lekker eten belangrijk blijft.

De eerste vraag in de discussie onder leiding van moderator Almar Otten was eigenlijk een compliment aan de spreker: hoe ze in deze moeilijke tijd met veel obesitas en omgevingszorgen toch optimisme kon blijven uitstralen. Dat optimisme is volgens Verhoef juist nodig om een boodschap te kunnen brengen, maar het is soms ook wel lastig.

De volgende vraag ging over de strategie van het Voedingscentrum richting politiek en grote bedrijven. In verkiezingstijd, zoals toevallig tijdens het Science Café, stuurt het Voedingscentrum veel informatie naar de politieke partijen als input voor standpunten over gezond en duurzaam voedsel in de partijprogramma’s. Daarnaast levert het Voedingscentrum ook heel veel informatie aan horeca en cateringbedrijven.

Een van de aanwezigen deelde zijn ervaring met de Eetmeter-app van het Voedingscentrum: het was gewoon niet gelukt om ooit gezond te eten. Hoezeer de vraagsteller ook zijn best deed, de app gaf altijd aan dat hij het slecht deed. Verhoef erkende dat de app niet altijd stimulerend werkt. Het Voedingscentrum is daarom bezig de app aan te passen, juist omdat het enthousiasme van de gebruiker ook belangrijk is.

Tenslotte meende een bezoeker dat het voedingscentrum duidelijker stelling moet nemen over biologisch eten, omdat er zoveel pesticiden in conventionele producten zitten. Verhoef stelde dat de voedsel- en warenautoriteit NVWA hierop checkt en constateert dat in het algemeen de wettelijke normen niet worden overschreden. Het Voedingscentrum adviseert biologisch voedsel wel voor bijvoorbeeld jonge kinderen.

Dubio verzorgde de livemuziek tijdens de avond.

Tekst Ynte Schukken, fotografie Huub Eggen.

« bekijk ook de aankondiging van deze avond

« terug naar overzicht terugblikken 2025