14 juni 2017: Albert Beintema
De Grieven Van De Grutto: Bedreiging van de weidevogel door moderne veeteelt

De Grieven Van De Grutto: Bedreiging van de weidevogel door moderne veeteelt

“In mei leggen alle vogels een ei, behalve de koekoek en de griet, die leggen in de meimaand niet.” Biologisch gezien een beetje fake news, maar het rijmt lekker. Die koekoek, die kennen de meesten wel, maar die griet? Welke griet legt er überhaupt eieren? De griet waar we het hier over hebben is onder […]

Lees meer

10 mei 2017: Julia Cramer
De toekomst is quantum: de technologische beloften van een bizarre theorie

De toekomst is quantum: de technologische beloften van een bizarre theorie

Wil je thuis voor de buis hangen, of in het Science Café luisteren naar een lezing over quantummechanica? Kan het niet allebei? Tegelijkertijd thuis én in het Burgerweeshuis? Het is één van de bizarre conclusies van de quantumtheorie dat dat inderdaad kan, op twee plekken tegelijk zijn. Althans, als je een elektron bent, of een ander elementair […]

Lees meer

8 februari 2017: Mariken van der Lubben en Pita Spruijt
Infecties de baas blijven: aanpak van antibioticaresistentie en de rol van experts

Infecties de baas blijven: aanpak van antibioticaresistentie en de rol van experts

“Alle bacteriën zijn slecht voor ons lichaam — waar of niet waar?” Dat is de eerste vraag van een kennisquiz over antibioticaresistentie op de website van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Als je bij het vorige Science Café bent geweest weet je het antwoord op deze vraag: niet waar. Maar waar het in januari […]

Lees meer

11 januari 2017: Willem de Vos
Biljoenen darmbewoners: Gezond dankzij je microbiota

Biljoenen darmbewoners: Gezond dankzij je microbiota

Tien biljoen. Dat is een 1 met dertien nullen erachter, een onvoorstelbaar groot getal. En uit zoveel cellen bestaat je lichaam. Althans, als we het hebben over je eigen cellen, met jouw DNA erin. Maar in je darmstelsel bevinden zich nog eens tien keer zoveel cellen die niet van jou zijn. Dat is dus een […]

Lees meer

12 april 2017: Belle Derks
Bitches en goedzakken: Sekse-stereotypen en hun invloed op de werkvloer

Bitches en goedzakken: Sekse-stereotypen en hun invloed op de werkvloer

Toen de Britse komiek Jon Richardson in een panel show werd gevraagd wat de nuttigste dingen waren die hij van zijn ouders had geleerd, antwoordde hij: “Koken, schoonmaken, naaien. Dat heb ik van mijn vader geleerd. Mijn moeder leerde me hoe ik grappen moest maken over stereotypering van het geslacht.” Met deze zichzelf illustrerende grap […]

Lees meer

8 maart 2017: Hester den Ruijter
Hartleed: Verschillen tussen mannen en vrouwen bij ontwikkelen van hart- en vaatziekten

Hartleed: Verschillen tussen mannen en vrouwen bij ontwikkelen van hart- en vaatziekten

In de jaren vijftig deed de Amerikaanse biochemicus Stanley Cohen een ontdekking die zou leiden tot de isolatie van de zenuwgroeifactor, waarvoor hij in 1986 de Nobelprijs voor de Geneeskunde deelde met mede-onderzoeker Rita Levi-Montalcini. Hij had toevallig weefsel van een mannelijke muis gebruikt in zijn onderzoek. Dat weefsel bleek tien keer effectiever te zijn […]

Lees meer

14 december 2016: Arjen Dijkstra
Romantische wetenschap: Een nieuwe context voor Eise Eisinga’s planetarium

Romantische wetenschap: Een nieuwe context voor Eise Eisinga’s planetarium

In 1780 ‘ontdekte’ de Franeker hoogleraar Jean Henri van Swinden dat het grootste planetarium ter wereld zich slechts een paar straten van zijn huis bevond. Eise Eisinga (1744-1828) had in de jaren ervoor in het plafond van zijn woonkamer een werkend model van ons zonnestelsel gebouwd. De academicus Van Swinden publiceerde binnen enkele maanden een veel gelezen beschrijving […]

Lees meer

9 november 2016: Jo van den Brand
Rimpelende ruimtetijd: Meten en analyseren van zwaartekrachtsgolven

Rimpelende ruimtetijd: Meten en analyseren van zwaartekrachtsgolven

Nog vóórdat Albert Einstein in 1915 de zwaartekracht betrok in zijn beschouwingen over relativiteit (en daarmee zijn speciale theorie uit 1905 uitbreidde tot zijn meer bekende algemene relativiteitstheorie) was er in 1893 al iemand die de analogie zag tussen Newtons formule voor de gravitatiekracht en Coulombs formule voor de elektrostatische kracht. Omdat elektromagnetische golven al […]

Lees meer

12 oktober 2016: Gerbrant van Vledder
Golven lezen: navigeren op de golfslag van de oceaan

Golven lezen: navigeren op de golfslag van de oceaan

De traditionele zeevaarders van de Marshalleilanden staan bekend om de verbluffende nauwkeurigheid waarmee ze eeuwenlang met alleen natuurlijke hulpmiddelen tussen afgelegen eilanden konden navigeren. Naast het navigeren op zon, sterren en maan konden zij ook de golven ‘lezen’. Deze kunst is echter bijna verloren gegaan door de opkomst van moderne navigatietechnieken. In juni 2015 organiseerde […]

Lees meer

14 september 2016: Mark van Hagen
Wachtverzachters: Tijdbeleving onderweg beïnvloeden

Wachtverzachters: Tijdbeleving onderweg beïnvloeden

Na de gebruikelijke zomerstop gaat het Science Café binnenkort weer van start. Sommigen zullen denken: “Wat heeft het lang geduurd!” en “Hoe komen we, wachtend op de lezing in september, de tijd door?” Tja, hoe ga je daarmee om, dat lange wachten? Daarover komt Mark van Hagen vertellen in het eerste Science Café van het […]

Lees meer

8 juni 2016: Appy Sluijs
Spoorzoeken in de oceaan: de zeebodem als klimaatarchief

Spoorzoeken in de oceaan: de zeebodem als klimaatarchief

Recentelijk hebben Amerikaanse klimaatonderzoekers geconstateerd dat, als gevolg van de opwarming van de atmosfeer, de zeespiegel nog sneller stijgt dan tot nog toe werd aangenomen. De huidige klimaatverandering is dus onder andere af te lezen aan het stijgende zeeniveau. Maar niet alleen de stijgende zeespiegel vertelt ons iets over klimaatverandering. Je kunt ook afdalen naar […]

Lees meer

11 mei: Bernd Andeweg
Op uitbarsten: vulkanen, gedrag voorspellen en risico’s bepalen

Op uitbarsten: vulkanen, gedrag voorspellen en risico’s bepalen

Van oudsher hebben mensen rommelende en uitbarstende vulkanen in verband gebracht met een strijd in één of andere vorm tussen rivaliserende goden, reuzen of andere mythisch wezens. Gelukkig hebben we tegenwoordig de moderne wetenschap die ons alles kan vertellen over het hoe en wat van vulkanen. Alles? Nou vooruit, niet alles, maar wel veel meer […]

Lees meer