14 november 2018: Roel Coutinho
Besmetting de baas: (her-)opduikende infectieziekten in een wereld in verandering

Besmetting de baas: (her-)opduikende infectieziekten in een wereld in verandering

De dalende trend van de vaccinatiegraad in Nederland is een aanwijzing dat een gedegen kennis van de maatschappelijke context van belang is in de bestrijding van infectieziekten. Roel Coutinho, afgelopen september met pensioen gegaan als hoogleraar Epidemiologie en Infectieziekten aan de Universiteit Utrecht, pleit daarom voor een andere aanpak: geen grote massavaccinatieprogramma’s, maar meer individuele uitleg. […]

Lees meer

12 september 2018: Henry Otgaar
Geheugen mythes: Fabels over herinneringen en hun rol in de rechtbank

Geheugen mythes: Fabels over herinneringen en hun rol in de rechtbank

Over de werking van het geheugen is veel gezegd en geschreven. Zo herinner je je misschien wel verhalen over mensen met een eidetisch (fotografisch) geheugen. Of misschien heb je die herinnering verdrongen, want ook verdringing is een begrip dat verband houdt met het fenomeen van het menselijk geheugen. Eidetisch geheugen, verdringing: volgens sommigen zijn het […]

Lees meer

13 juni 2018: Lex Meulenbroek
Verlinkt door DNA: De cruciale rol van sporenonderzoek bij strafzaken

Verlinkt door DNA: De cruciale rol van sporenonderzoek bij strafzaken

Sinds enkele decennia heeft de wetenschap grote sprongen vooruit gemaakt in het onderzoek naar DNA. Van dit macromolecuul, waarin onze erfelijke eigenschappen liggen opgesloten, werd de structuur in 1953 gepubliceerd door het illustere tweetal Watson en Crick. (Zij leunden daarbij sterk op gegevens die door Rosalind Franklin waren verzameld, maar haar naam wordt zelden genoemd […]

Lees meer

Is de puzzel rondom de christelijke keizer oplosbaar?
Het visioen van Constantijn

Het visioen van Constantijn

Op 27 oktober in het jaar 312 bereidde de Romeinse keizer Constantijn zich voor op wat later “De Slag bij de Milvische Brug” zou gaan heten, tegen zij rivaal Maxentius. Volgens sommige bronnen zag Constantijn die avond een lichtverschijnsel dat hij interpreteerde als een teken van de god van de christenen. Hij gaf zijn soldaten […]

Lees meer

11 april 2018: Tinde van Andel
Etnobotanie: overleven op je traditionele plantenkennis

Etnobotanie: overleven op je traditionele plantenkennis

Als je uit je land wordt ontvoerd, met veel lotgenoten in een heel ander deel van de wereld gedwongen aan het werk wordt gezet, vervolgens ontsnapt en je – wederom met veel lotgenoten – diep in de jungle vestigt en daar moet overleven, dan is het handig als je van huis uit wat kennis van […]

Lees meer

14 maart 2018: Rick Scholte
Geluid in beeld: Opsporen en lokaliseren van hinderlijk geluid met camera’s

Geluid in beeld: Opsporen en lokaliseren van hinderlijk geluid met camera’s

Geluid zien. Het klinkt raar, maar toch kan het. Sommige dieren doen niet anders: vleermuizen gebruiken ultrasoon geluid (zo hoog dat de meeste mensen het niet kunnen horen) om een beeld van hun omgeving te vormen. Ook dolfijnen maken gebruik van deze zogenoemde ‘echolocatie’. Er zijn zelfs blinde mensen die zich hebben aangeleerd om hun […]

Lees meer

14 februari 2018: Huub Eggen
Blik van boven: Nederland in de ruimte

Blik van boven: Nederland in de ruimte

In de sterrenkunde is Nederland een bijzonder land. In de eerste decennia na de Tweede Wereldoorlog was het in Amerika een gevleugelde uitdrukking dat Nederland tulpen, kaas en astronomen exporteerde. In ons zonnestelsel zijn twee gebieden naar Nederlandse onderzoekers genoemd: de Kuipergordel en de Oortwolk. Geen enkel ander land in de wereld heeft dat ooit […]

Lees meer

10 januari 2018: Wilhelm Huck
Wat is leven? Van chemie naar levende cel

Wat is leven? Van chemie naar levende cel

N.B.: WEGENS OMSTANDIGHEDEN VINDT DE LEZING VAN JANUARI PLAATS IN EEN ZAAL OP DE EERSTE VERDIEPING VAN HET BURGERWEESHUIS, DIE ALLEEN VIA EEN TRAP BEREIKBAAR IS. DIT MAAKT DEZE LEZING ONTOEGANKELIJK VOOR ROLSTOELGEBRUIKERS EN ANDERE MENSEN VOOR WIE EEN TRAP GEEN OPTIE IS. ONZE WELGEMEENDE EXCUSES HIERVOOR. John Lennon wist het wel: “Life is what happens to […]

Lees meer

13 december 2017: Sebastiaan Schep
CSI onder water: met nieuwe ‘eDNA’-technieken waterkwaliteit ontrafelen

CSI onder water: met nieuwe ‘eDNA’-technieken waterkwaliteit ontrafelen

Het is inmiddels een beetje te koud geworden om eens lekker in een buitenwatertje te gaan zwemmen, maar wie weet heb je dat deze zomer wel gedaan. Dan wil je natuurlijk wel dat het water waarin je zwemt een beetje schoon is. Maar hoe kom je achter de waterkwaliteit van plassen, beken, vijvers, grachten en […]

Lees meer

8 november 2017: Jan Smits
1000 Little Sisters: privacy en sociale aspecten van Big Data

1000 Little Sisters: privacy en sociale aspecten van Big Data

Stel, je bent op zoek naar het beste nekkussentje voor een lange vliegreis. Je struint allerlei websites af en bekijkt diverse online-artikelen en video’s met reviews. Je vindt uiteindelijk wat je zoekt en een paar dagen later staat er een bezorger voor je deur met je ideale nekkussentje. Lang leve het internet! Maar wat krijg je vervolgens te zien […]

Lees meer

11 oktober 2017: Rob van den Hoven van Genderen
Het Recht van de robot: Sociale aspecten van de robotisering van de samenleving

Het Recht van de robot: Sociale aspecten van de robotisering van de samenleving

Een buikspreker treedt op in een nachtclub en vertelt een flauwe mop over robots. Een passerende serveerrobot stopt en begint te schreeuwen: “Wat geeft jou het recht om kunstmatige intelligentie zo te stereotyperen?” De geschrokken buikspreker begint zich te verontschuldigen. “Bemoei je er niet mee”, roept de robot, “ik heb het tegen die kleine idioot […]

Lees meer

13 september 2017: Louwrens Hacquebord
Wildernis, woongebied en wingewest: geschiedenis van het Noordpoolgebied

Wildernis, woongebied en wingewest: geschiedenis van het Noordpoolgebied

Het beschermen van flora en fauna in het Noordpoolgebied en het winnen van olie en gas in diezelfde Arctische omgeving staan op gespannen voet met elkaar. Tel daarbij op de steeds sneller voortschrijdende klimaatverandering, de door economische motieven gedreven ontkenning daarvan, het gebruik van het gebied als woon- en leefomgeving, en je hebt de ingrediënten […]

Lees meer