Archief per auteur

13 maart 2024: Catrien Bijleveld
Schuld en boete: Balans tussen vergelding, rechtvaardigheid en effect van bestraffing

Schuld en boete: Balans tussen vergelding, rechtvaardigheid en effect van bestraffing

Het is vaste prik: als iemand voor een ernstig geweldsmisdrijf of zedendelict wordt veroordeeld, klinkt van alle kanten dat de dader veel te licht gestraft is. Ook in de politiek is de reflex vaak om naar zwaardere straffen te grijpen. Zware straffen bevestigen onze maatschappelijke afkeuring van de wetsovertreding. Maar hoe weten we of dat […]

Lees meer

14 februari 2024: Jan Hogendijk
Twee Deventer rekenmeesters: Wiskunde in de 16e eeuw en de rol van Nicolaus Petri van Deventer

Twee Deventer rekenmeesters: Wiskunde in de 16e eeuw en de rol van Nicolaus Petri van Deventer

Waar heb ik dat nou voor nodig, zullen heel wat wiskundeleraren van hun leerlingen te horen hebben gekregen over hun vak. Nou, voor het dagelijkse leven, zullen veel docenten misschien hebben geantwoord. In 1583 verscheen in Amsterdam het boek Practicque om te Leeren Rekenen cijpheren ende Boeckhouwen /met die Regel Coss ende Geometrie seer profijtelijcken […]

Lees meer

10 januari 2024: Rob van den Berg
Een gedreven buitenstaander: Leven en werk van Henri van ‘t Hoff, Nederlands eerste Nobelprijswinnaar

Een gedreven buitenstaander: Leven en werk van Henri van ‘t Hoff, Nederlands eerste Nobelprijswinnaar

Op 10 december 1896 overleed de Zweedse chemicus en ondernemer Alfred Nobel. In zijn testament bleek hij, tot grote consternatie van zijn familie, het grootste deel van zijn vermogen bestemd te hebben voor het instellen van een jaarlijkse prijs voor wetenschappers die “in het afgelopen jaar het meest hebben bijgedragen aan de mensheid”. Het prijzengeld […]

Lees meer

11 oktober 2023: Britta van Beers
Grens van de maakbare mens: Mensenrechten in tijden van Big Tech en Big Data

Grens van de maakbare mens: Mensenrechten in tijden van Big Tech en Big Data

Waar uw of mijn DNA vandaan komt is duidelijk: dat kregen we van onze vader en moeder. Voor toekomstige generaties is dat misschien minder duidelijk. Het zou zomaar kunnen dat een deel van hun DNA niet van hun ouders komt maar van een donor, een dokter of een bedrijf. De biomedische technologie stelt de mensheid […]

Lees meer

13 september 2023: Nico Adelhöfer
Dromen dirigeren: De functies van dromen en de verleiding om ze te beïnvloeden

Dromen dirigeren: De functies van dromen en de verleiding om ze te beïnvloeden

De lezing is bij hoge uitzondering in het Engels! Vragen kunnen in het Nederlands gesteld worden. Iedereen heeft wel eens zo’n droom: je bent op een plek die je vaag bekend voorkomt, misschien ook met mensen die je kent. Je wil naar huis, maar dat wil maar niet lukken. Je komt steeds weer terug op […]

Lees meer

14 juni 2023: Anthony Brown
Onze Melkweg in 3D: Supernauwkeurige dynamische kaart van twee miljard sterren via Gaia-missie

Onze Melkweg in 3D: Supernauwkeurige dynamische kaart van twee miljard sterren via Gaia-missie

Ons huis in het immense heelal is planeet Aarde, een van de acht planeten die rond onze Zon draaien. De Zon is een ster zoals er miljarden zijn in een gigantische verzameling sterren en gas- en stofwolken die we de Melkweg noemen. In het heelal zijn er miljarden van dat soort stelsels. Vanaf de Aarde […]

Lees meer

11 mei 2023: Pascal Peterman
Een toekomst vol bomen: Het nut van bosontwikkeling voor de natuur en de mens

Een toekomst vol bomen: Het nut van bosontwikkeling voor de natuur en de mens

LET OP: deze avond is bij uitzondering op donderdag! Bijna iedereen gaat voor ontspanning graag naar een bos. In Nederland moet je daar nogal wat moeite voor doen, want bijna nergens in de Europese Unie staat verhoudingsgewijs zo weinig bos als bij ons. Alleen Ierland is nog bosarmer. Als je oude foto’s van het Nederlandse […]

Lees meer

12 april 2023: Giles Scott-Smith
Stille diplomatie: Salland als decor van geheime gesprekken tussen Oost en West

Stille diplomatie: Salland als decor van geheime gesprekken tussen Oost en West

In Laag Zuthem, vlakbij Heino, ligt de fraaie Havezate Den Alerdinck. Een paar jaar geleden vroeg de eigenaar aan Deventer schrijver Almar Otten of hij een boek over de geschiedenis van de havezate wilde schrijven. De ontmoetingen die Otten vervolgens met de eigenaar had, leidden niet tot dat gewenste historische overzicht, maar tot de bekroonde […]

Lees meer

8 maart 2023: Esther Turnhout
Wetenschap in tijden van crisis: Kunnen onderzoekers nog neutraal blijven bij maatschappelijke vraagstukken?

Wetenschap in tijden van crisis: Kunnen onderzoekers nog neutraal blijven bij maatschappelijke vraagstukken?

De relatie tussen wetenschap, politiek en samenleving staat onder druk. In het algemeen vinden mensen wetenschap belangrijk en hebben ze er veel vertrouwen in. Toch zien we dat in controversiële vraagstukken, zoals klimaatverandering, de verduurzaming van de landbouw en de aanpak van ziekten die van dieren op mensen overgaan, discussie ontstaat over de rol van […]

Lees meer

8 februari 2023: Matthijs van Boxsel
Stoomcursus domheid: Analyse van de motor van ons bestaan, met de klemtoon op de topografie

Stoomcursus domheid: Analyse van de motor van ons bestaan, met de klemtoon op de topografie

Domheid is een typisch menselijk verschijnsel. Anders dan dieren die in het algemeen een strikt overlevingsinstinct hebben, doen mensen met het grootste gemak dingen die in hun eigen nadeel zijn. Denk maar aan de populariteit van de zogeheten funniest home videos. De (vermeende) domheid van anderen benadrukken, zoals in de bekende Belgenmoppen, heeft duidelijk een […]

Lees meer

12 oktober 2022: Ben Feringa
Het nut van klein bouwen: Potentiële toepassingen van de moleculaire motor

Het nut van klein bouwen: Potentiële toepassingen van de moleculaire motor

In 2016 kreeg Ben Feringa, hoogleraar organische chemie aan de Rijksuniversiteit Groningen, de Nobelprijs voor de Chemie voor de ontwikkeling van nanomotoren. Hij deelde de prijs overigens met de Fransman Jean-Pierre Sauvage en de Brit James Fraser Stoddart, die ook baanbrekend onderzoek op dit terrein deden. De nanomotor, een scheikundige verbinding met een afmeting van […]

Lees meer

14 september 2022: Jeroen Kluck
Hittestress in de stad: Koelte voor steden die daar niet op gebouwd zijn

Hittestress in de stad: Koelte voor steden die daar niet op gebouwd zijn

Van de top tien warmste zomers sinds 1901 toen men in De Bilt met systematische temperatuurmetingen begon, is de helft gemeten sinds 2003. Het is in de zomer duidelijk warmer aan het worden in ons land. Al die temperatuurmetingen worden gedaan op weerstations buiten steden. In de steden zelf warmen asfalt, bestrating en gebouwen overdag […]

Lees meer