8 februari 2012: Jilt Sietsma
Lood om oud ijzer?

In het Science Café van februari duiken we de wereld van metalen in. Metaalkundige prof.dr.ir. Jilt Sietsma van de TU Delft komt vertellen over de rol die metalen spelen in de technologie. Kunnen we toe met de reeds bestaande metalen? Of moeten we op zoek naar nieuwe materialen, en zo ja, hoe maken we die dan?

Jilt zal vertellen over het onderzoek dat binnen zijn vakgroep op atomair niveau wordt gedaan naar de mogelijkheden van metaal. Een van de belangrijkste vragen die de onderzoekers willen beantwoorden, is hoe je ervoor zorgt dat de levensduur van het materiaal zonder kwaliteitsverlies kan worden verbeterd. Hij zal laten zien dat er – vanuit de industrie – een toenemende vraag is naar materialen met dergelijke ‘unieke eigenschappen’, maar dat dit de metaalkundige voor een grote opgave stelt. Ten eerste zijn de mogelijkheden van metalen niet onbeperkt. Zo wordt de maximale gebruikstemperatuur bijvoorbeeld bijna altijd door de gebruikte materialen bepaald, wordt de levensduur van constructies door materialen bepaald (corrosie, vermoeiing) en wordt het gewicht van transportmiddelen door materialen bepaald. Ten tweede kan een metaalkundige niet onbeperkt over alle scheikundige elementen beschikken die potentieel tot het gewenste unieke nieuwe materiaal leiden. Dat komt door de schaarste van bepaalde grondstoffen.

In zijn lezing komen het globale vraagstuk rondom de schaarste van grondstoffen en fundamenteel materiaalkundig onderzoek samen. Hoe slaan we een brug tussen aan de ene kant de maatschappelijke behoeften en andere kant de beschikbare bronnen van grondstoffen?

Natuurkundige Joost Frenken van de Universiteit Leiden komt een scanning tunneling microscoop demonstreren. Zo’n microscoop is in wezen een naaldje dat aan zijn uiteinde maar één atoom dik is. Met behulp van heel kleine elektrische stroompjes kun je daarmee de atoomstructuur van oppervlakken, bijvoorbeeld van metalen, zichtbaar maken.